Աշխարհականացման դարաշրջանը և արժանապաատիվ խաղաղության գիտակցությունը

21-րդ դարի աշխարհականացման պայմաններում մարդկությունը կանգնած է կարևոր ընտրության առաջ։ Մի կողմից՝ աշխարհը ձգտում է ավելի սերտ համագործակցության և միասնականության, մյուս կողմից՝ այդ միասնականությունը չպետք է կառուցվի ազգային ինքնության կորստի հաշվին։ Յուրաքանչյուր ժողովուրդ պետք է ներկայանա իր լեզվով, մշակույթով, պատմությամբ և ազգային արժեքներով, իսկ մյուս ժողովուրդները պարտավոր են հարգել այդ առանձնահատկությունները։ Իրական համամարդկային միասնությունը հնարավոր է միայն փոխադարձ հարգանքի, ոչ թե ձուլման կամ գերակայության միջոցով։

Մարդկությանը անհրաժեշտ է նոր գիտակցություն, սակայն ոչ թե ինքնությունից հրաժարվելու, այլ արժանապատիվ համակեցության գիտակցություն։ Այդ գիտակցության հիմքում պետք է լինի այն համոզմունքը, որ ոչ մի պատերազմ երբևէ իրական երջանկություն չի բերել ո՛չ հաղթողին, ո՛չ պարտվողին։ Յուրաքանչյուր պատերազմ, անկախ արդյունքից, մարդկային կյանքերի, ընտանիքների և ապագայի կորուստ է։

Երբ մարդը ձգտում է տիրանալ իր հարևանի հողին, առաջին հերթին վտանգի տակ է դնում սեփական զավակի կյանքը, ապա՝ խլում է նաև հարևանի զավակի կյանքը։ Այդ ողբերգության իրական գինը վճարում են հասարակ մարդիկ, մինչդեռ քաղաքական որոշումների հեղինակները հաճախ մնում են այդ զոհաբերություններից հեռու։ Պատմությունը բազմիցս ցույց է տվել, որ պատերազմների ծանր բեռը հիմնականում կրում են հասարակ ընտանիքները, իսկ իշխանության և ազդեցության կենտրոններում գտնվողները շատ հաճախ զերծ են մնում այդ նույն ճակատագրից։

Ժամանակակից աշխարհում պատերազմները հաճախ վերածվում են նաև տնտեսական շահերի գործիքի։ Զինված հակամարտությունները խթանում են սպառազինությունների շրջանառությունը, իսկ այդ հսկայական ֆինանսական հոսքերի իրական արժեքը վճարվում է ժողովուրդների արյամբ, ապագայով և աշխատասիրությամբ։ Այդ պատճառով խաղաղությունը միայն բարոյական արժեք չէ, այլ նաև մարդկության զարգացման կարևորագույն պայմաններից մեկը։

Մարդկությանը հաճախ ներկայացվում է, թե հողը պատկանում է մարդկանց։ Սակայն իրականությունն ավելի խորն է. մարդը ժամանակավոր հյուր է երկրի վրա, իսկ հողը շարունակելու է գոյություն ունենալ նաև մեզանից հետո։ Հետևաբար, ոչ թե հողն է մեր սեփականությունը, այլ մենք ենք պատասխանատու նրա և ապագա սերունդների առջև։

Հին ժամանակների գլադիատորական մենամարտերում իշխանավորները դիտում էին, թե ինչպես են մարդիկ կռվում և զոհվում՝ այդ ամենը դարձնելով զվարճանք։ Այսօր մարդկությունը չպետք է թույլ տա, որ ժողովուրդները կրկին վերածվեն քաղաքական կամ տնտեսական շահերի զոհերի։ Պատմության դասերը մեզ հուշում են, որ հասարակությունները պետք է լինեն ոչ թե կույր հետևորդներ, այլ գիտակից քաղաքացիներ, որոնք կարող են պահանջել պատասխանատվություն, արդարություն և խաղաղություն։

Խաղաղության ճանապարհը սկսվում է այն պահից, երբ ժողովուրդները գիտակցում են, որ իրենց իրական ուժը ոչ թե փոխադարձ ատելության, այլ համերաշխության մեջ է։ Երբ մարդիկ միավորվում են հանուն արդարության, արժանապատվության և մարդու կյանքի գերագույն արժեքի, պատերազմի հիմքերը աստիճանաբար քայքայվում են։ Միայն այդպիսի աշխարհում իշխանությունը կծառայի ժողովրդին, այլ ոչ թե ժողովուրդը՝ իշխանությանը։

Նարեկ ՊԱՊՈՆՑ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Հայ գրող,

Համաշխարհային խաղաղության դեսպան

Մեկնաբանություններ